Een eerlijke behandeling voor werknemers

“Beroof niemand en pers een ander niet af. Betaal een dagloner zijn loon nog op dezelfde dag uit” Lev 19:13.

Dagloners waren in de regel arme mensen die zelf geen grond bezaten om in hun levensonderhoud te voorzien. Ze waren volledig afhankelijk van de betaling voor hun arbeid, en daarom werden ze aan het eind van iedere werkdag uitbetaald (zie ook Deuteronomium 24:14-15)1.

In onze tijd zou dit bijbelvers confronterend kunnen zijn voor werkgevers die hun macht gebruiken om arbeidsvoorwaarden te dicteren en die werknemers in een kwetsbare positie plaatsen. Denk daarbij aan de werknemers die voor de politieke karretjes van hun bazen worden gespannen of werknemers die worden gedwongen om over te werken. Dergelijke praktijken zijn tegen de regels, maar komen overal ter wereld voor.

We kunnen in onze tijd ook denken aan buitenlandse arbeidskrachten die illegaal te werk worden gesteld. Ook dit is een mondiaal verschijnsel. Vluchtelingen, illegale immigranten, mensen zonder vaste verblijfplaats en andere kwetsbare groepen worden hier het slachtoffer van. Soms gaat het om kinderen die op jonge leeftijd worden uitgebuit. Deze vormen van illegale arbeid zien we in de agrarische sector, de tuinbouw, de schoonmaakindustrie, de horeca, de bouw en uiteraard ook in allerlei illegale en criminele bedrijvigheid. Omdat zowel de werkgevers als de werknemers buiten de wet opereren, moeten de arbeiders het doen zonder de bescherming van overheidsregels. Bazen kunnen die kwetsbaarheid gemakkelijk uitbuiten, bijvoorbeeld door veel lagere lonen uit te betalen, door voorzieningen af te schaffen en een loopje te nemen met de veiligheid. De arbeiders worden soms misbruikt of seksueel lastiggevallen. In sommige gevallen zijn ze volledig overgeleverd aan de grillen van hun bazen. Het mag duidelijk zijn dat deze vorm van werkgeverschap zeer verwerpelijk is. 

Maar wat nu als mensen zich in dit soort situaties vrijwillig aanbieden als arbeidskracht? Er zijn heel wat landen en regio’s waar mensen zonder papieren gewoon op straat te vinden zijn. Mag je deze mensen werk aanbieden? En als je dat doet, moet je er dan als werkgever voor zorgen dat deze arbeiders dezelfde voorzieningen krijgen als legale werknemers: een minimumloon, een arbeidsongeschiktheidsverzekering, doorbetaling bij ziekte enzovoort? Moet je je als christen strikt houden aan de wettelijke regels, of moet je juist reëel en flexibel zijn en deze werkers zoveel mogelijk tegemoet komen? Gelovige christenen zullen ongetwijfeld tot verschillende conclusies komen op dit punt; er is kennelijk geen oplossing die voor alles en iedereen geldt. Leviticus herinnert ons eraan dat het hier gaat om heiliging en niet om praktische doelmatigheid. Op het vlak van werk betekent heiliging dat we ons de behoeften en de noden van kwetsbare arbeiders aantrekken.

Voetnoten

  1. DEUTERONOMIUM 24:14-15 (NBV) 14Een dagloner, die het al moeilijk genoeg heeft, mag u niet uitbuiten, of het nu iemand van uw eigen volk betreft of een vreemdeling die in een van uw steden woont. 15U moet hem nog dezelfde dag, voor zonsondergang, uitbetalen; want hij is arm en het gaat hem juist om dat loon. Anders zal hij de HEER zijn nood klagen, en dan zal u wat u hem hebt aangedaan als zonde worden aangerekend.